Wpływ pandemii na postępowanie karne

W konsekwencji wprowadzenia stanu epidemii w Polsce niemal każda dziedzina prawa musiała zostać dostosowana do obecnej sytuacji. Jakie zmiany przewidział ustawodawca w kontekście postępowań karnych?

  1.  Zmiany w funkcjonowaniu sądów i organów postępowania

W związku z koniecznością wprowadzenia środków bezpieczeństwa oraz przestrzegania nałożonych obostrzeń w zakresie przemieszczania się i kontaktów wstrzymano przeprowadzanie rozpraw oraz posiedzeń jawnych poza tymi postępowaniami, które wprost w ustawie zostały wymienione jako sprawy pilne lub takimi, których prezes właściwego sądu zarządzi rozpoznanie jako spraw pilnych.

Ponadto sądy i prokuratury wprowadziły zakaz wstępu interesantów do budynków instytucji poza ww. wyjątkami.

Organy postępowania przygotowawczego ograniczają również prowadzenie postępowań do czynności niecierpiących zwłoki, powstrzymując się jednocześnie od czynności, do których dokonania niezbędny jest kontakt z osobami trzecimi, takich jak przesłuchania świadków, oskarżonych, pokrzywdzonych, wywiad środowiskowy, itd.

Dodatkowo poszczególne sądy i prokuratury wstrzymały wysyłkę pism procesowych, których doręczenie związane jest z biegiem terminów na wniesienie środków odwoławczych oraz innych terminów procesowych bądź sądowych, poza pismami w sprawach pilnych, o których wspomniano powyżej. Rozwiązanie takie, zarekomendowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości, ma na celu zminimalizowanie utrudnień powstałych w wyniku pandemii i konieczności stosowania środków ostrożności, w tym związanych z ograniczonym funkcjonowaniem poczty, przy jednoczesnym zabezpieczeniu praw stron postępowań.

  1.  Wstrzymanie biegu terminów procesowych

Jednym z istotnych rozwiązań wprowadzonych przez specustawę jest wstrzymanie biegu terminów procesowych i sądowych w sprawach karnych i karnoskarbowych (z wyjątkiem spraw pilnych), jak również terminów materialnych, takich jak przedawnienie karalności czynu czy wykonania kary. Bieg terminów już rozpoczętych ulega zawieszeniu na czas trwania pandemii, natomiast bieg terminów, które nie zostały jeszcze rozpoczęte, podlega wstrzymaniu do momentu jej zakończenia.

  1.  Możliwość zawieszenia postępowania

Art. 22 § 1 kodeksu postępowania karnego przewiduje, że jeżeli zachodzi długotrwała przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania, a w szczególności jeżeli nie można ująć oskarżonego albo nie może on brać udziału w postępowaniu z powodu choroby psychicznej lub innej ciężkiej choroby, postępowanie zawiesza się na czas trwania przeszkody”. Trwającą obecnie pandemię koronawirusa można niewątpliwie zakwalifikować jako długotrwałą przeszkodę uniemożliwiającą prowadzenie postępowania, co znajduje odzwierciedlenie w opisanych powyżej wprowadzonych zmianach w zakresie funkcjonowania organów.

  1.  Środki zapobiegawcze

Do chwili obecnej nie zostały wprowadzone żadne zmiany w zakresie wykonywania obowiązku stawiania się w wyznaczonej jednostce Policji przez osobę oddaną pod dozór Policji. Istnieją wątpliwości, czy w związku z wprowadzonymi ostatnimi czasy restrykcjami dotyczącymi przemieszczania się obowiązek ten powinien być wykonywany w takim kształcie, jak dotychczas. W praktyce problem dotyczy ok. 50.000 osób, które muszą stawić się w jednostce Policji przynajmniej raz w tygodniu. Ponieważ w niedawno wprowadzonych przepisach ograniczających przemieszczanie się wprost wymieniono sytuacje, w których przemieszczanie się jest dozwolone, wychodzenie z domu w celu innym niż wymienione jest zakazane pod groźbą wymierzenia kary administracyjnej. Wizyta na komisariacie Policji w związku z wykonywaniem obowiązków wynikających z dozoru nie mieści się w żadnej z kategorii wyjątków: dojazdu do pracy, wolontariatu na rzecz walki z COVID-19 i załatwiania spraw niezbędnych do życia codziennego. Pomimo to dozór jest nadal wykonywany przy zwiększeniu środków ostrożności, np. kontakt ze zgłaszającymi się podejrzanymi wyłącznie poprzez szybę.

Poruszając kwestię stosowania tymczasowego aresztowania, należy przytoczyć treść art. 259 § 1 k.p.k., który zawiera negatywne przesłanki do zastosowania izolacyjnego środka zapobiegawczego: „jeżeli szczególne względy nie stoją temu na przeszkodzie, należy odstąpić od tymczasowego aresztowania, zwłaszcza gdy pozbawienie oskarżonego wolności:

1) spowodowałoby dla jego życia lub zdrowia poważne niebezpieczeństwo;

2) pociągałoby wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego lub jego najbliższej rodziny”.

Okoliczności w postaci zaistnienia stanu epidemii koronawirusa uzasadniają odstąpienie od tymczasowego aresztowania wobec podejrzanych szczególnie narażonych, tj. takich, których stan zdrowia lub wiek kwalifikuje ich do grupy osób podwyższonego ryzyka. Oczywistym jest, że w warunkach skupienia wielu osób w zamknięciu istnieje znacznie większe ryzyko zarażenia wirusem, niż w warunkach np. dozoru elektronicznego, gdy podejrzany przebywa w swoim domu w towarzystwie wyłącznie domowników. Nie wystarczy jednak wskazać na podwyższone ryzyko zakażenia, które odnosi się do każdej osoby osadzonej. W odniesieniu do podejrzanego muszą zaistnieć dodatkowe powody wynikające z jego stanu zdrowia. Zgodnie z informacjami pojawiającymi się w mediach do tej pory zapadło już kilka orzeczeń uwzględniających powyższą przesłankę w odniesieniu do uchylenia tymczasowego aresztowania z uwagi na niską odporność podejrzanego będącą konsekwencją np. chorób przewlekłych.

Polecane

Specjaliści

Partner, Radca prawny

Paweł Michalak

Współzałożyciel i Partner zarządzający Kancelarii. Wcześniej Partner innej warszawskiej kancelarii prawnej, odpowiedzialny w szczególności za […]

czytaj więcej
Partner, Radca prawny

Katarzyna Kosicka-Polak

Współzałożycielka i Partner Kancelarii. Uprzednio związana z jedną z wiodących warszawskich kancelarii, jako członek zespołu […]

czytaj więcej
Partner, Radca prawny

Artur Zawolski

Radca prawny, partner i współzałożyciel MKZ Partnerzy. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie, Wydziału Prawa i Administracji (1998) […]

czytaj więcej
Radca prawny

Alicja Kosicka

Alicja Kosicka posiada ponad trzydziestoletnie doświadczenie w świadczeniu usług prawnych na rzecz podmiotów indywidualnych oraz […]

czytaj więcej
Doradca podatkowy

Gabriela Każuch

Gabriela Każuch kieruje działem Doradztwa Podatkowego w naszej kancelarii. Gabriela posiada wieloletnie doświadczenie zawodowe, które […]

czytaj więcej
Radca prawny

Izabela Wąsowska

Izabela Wąsowska jest członkiem zespołu doradzającego przy przedsięwzięciach inwestycyjnych, w szczególności w obszarze nieruchomości. Specjalizuje […]

czytaj więcej
Radca prawny

Katarzyna Ignatowicz-Dębska

Katarzyna Ignatowicz-Dębska prowadzi kompleksową obsługę prawną wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni, administratorów nieruchomości oraz właścicieli (zarówno prywatnych, […]

czytaj więcej
Radca prawny

Agnieszka Wach

Agnieszka Wach w trakcie swojej pracy zawodowej zdobyła bogate doświadczenie w prowadzeniu sporów sądowych. Reprezentuje […]

czytaj więcej
Radca prawny

Piotr Kosiacki

Piotr Kosiacki jest ekspertem w zakresie obsługi klientów w sprawach z zakresu prawa handlowego, gospodarczego […]

czytaj więcej
Radca prawny

Patrycja Guniewska

Patrycja Guniewska zajmuje się bieżącą obsługą prawną jednostek sektora finansów publicznych. Posiada doświadczenie w przygotowywaniu […]

czytaj więcej
Radca prawny

Barbara Skrok

Barbara Skrok pracuje w zespole świadczącym obsługę prawną na rzecz podmiotów prowadzących działalność leczniczą. Doradza […]

czytaj więcej
Adwokat

Karina Banaszczyk

Karina Banaszczyk specjalizuje się przede wszystkim w sprawach z zakresu prawa karnego. W ramach swojej praktyki […]

czytaj więcej
Radca prawny

Justyna Bachórska

Justyna Bachórska pracuje w zespole prawa cywilnego i rodzinnego. W ramach praktyki doradza osobom fizycznym, […]

czytaj więcej
Radca prawny

ALEKSANDRA GROSICKA

Aleksandra Grosicka jest specjalistą w zakresie obsługi klientów w sprawach z zakresu prawa handlowego, gospodarczego, […]

czytaj więcej
Radca prawny

Anna Sobocińska

Anna Sobocińska doradza osobom fizycznym i przedsiębiorcom. Reprezentuje Klientów Kancelarii w sporach sądowych oraz nadzoruje […]

czytaj więcej
Asystent prawny

Jakub Szmelcer

Jakub Szmelcer jest obecnie studentem V roku Prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. […]

czytaj więcej
Asystent prawny

Karolina Lewandowska

Karolina Lewandowska jest studentką IV roku na wydziale Prawa i Administracji na Uczelni Łazarskiego w […]

czytaj więcej
Dyrektor ds. Administracyjnych

Olga Morzy-Sobiczewska

Olga Morzy-Sobiczewska od lat zarządza biurem Kancelarii oraz personelem administracyjnym. Koordynuje i wspiera obsługę księgowo […]

czytaj więcej
Asystentka biura

Karolina Harbaszewska

Karolina Harbaszewska wspiera pracę biura Kancelarii oraz prawników. Zdobywała doświadczenie w pracy administracyjno – biurowej […]

czytaj więcej
Klient biznesowy Klient indywidualny
Panel klienta