Budynki też mają swoje prawa

W spocie Polskiej Fundacji Narodowej z pokazywanej panoramy Warszawy wymazano Pałac Kultury i Nauki. Fundacja wyjaśniła, że jest to spowodowane prawami autorskimi, które „chronią wizerunek pałacu”. Stołeczny ratusz zaprzecza – w tej sytuacji zgoda na prezentację PKiN nie była konieczna. Tak ponieważ w Polsce obowiązuje zasada „wolności panoramy” – wyjaśnia Katarzyna Kosicka-Polak, radca prawny i partner w MKZ Partnerzy.

Sebastian Wierzbicki z zarządu Pałacu Kultury i Nauki napisał na Twitterze, że „wizerunek Pałacu Kultury jako elementu panoramy miasta nie jest objęty prawami autorskimi i nie jest chroniony”. Podobnie wypowiedział się rzecznik urzędu miasta. Taka interpretacja prawa jest poprawna, należałoby jednak przypomnieć, że budynki nie mają wizerunku, jednak pojęcie to jest często używane w języku potocznym. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych, pojęcie „wizerunku” dotyczy wyłącznie osoby fizycznej. Natomiast budynki w rozumieniu prawa autorskiego są utworami. To ich twórcom przysługują autorskie prawa majątkowe i prawa osobiste.

W Polsce obowiązuje tzw. „wolność panoramy” – prawo do fotografowania i komercyjnego korzystania ze zdjęć publicznych budowli, bez konieczności uzyskiwania zgody twórców tych dzieł. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 maja 2001 roku w sprawie harmonizacji i niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (2001/29/WE) przyznaje to prawo, ale jednocześnie dopuszcza, by niektóre państwa wprowadziły wyjątki w tym zakresie. Polska z tej furtki nie skorzystała. Natomiast we Francji – zdjęcie oświetlonej wieży Eiffla na tle nocnego Paryża może słono kosztować. Rozpowszechnianie takiej fotografii nie jest możliwe bez licencji. Utworem w tym przypadku jest samo oświetlenie autorstwa Pierre’a Bideau. Zdjęcie wieży w ciągu dnia można rozpowszechniać bez opłat, ponieważ prawa do projektu przeszły już do domeny publicznej.

W przypadku oświetlenia wieży Eiffla ścierają się dwa prawa – do uzyskiwania dochodów przez firmę SETE, która zarządza wieżą Eiffla w imieniu mera Paryża, z tytułu wykorzystywania sławy oświetlonej wieży do promocji produktów wytwarzanych przez inne korporacje, z prawem do korzystania z dobra publicznego jakim niewątpliwie jest słynny budynek i romantyczny widok. Takie ograniczenia mogą doprowadzać do absurdu – czym mogłyby być nocne zdjęcia Paryża z pustym miejscem zamiast wieży Eiffla, jak nie fejkiem? Nie wszystkich jest przecież stać na opłaty. Miasto zyskuje na sprzedaży praw do rozpowszechniania rozświetlonego wizerunku, ale traci na promocji – niszowe wydawnictwa wydające przewodnik mogą zrezygnować z dodatkowego kosztu i nie zamieścić zdjęcia nocnej atrakcji Paryża w książce.

Inną sytuacją jest wykorzystanie w celach komercyjnych pojedynczych budynków, wtedy również w Polsce lepiej poprosić o zgodę administratora, gdyż oprócz prawa autorskiego, stosuje się w tych przypadkach m.in. prawo dotyczące ochrony konkurencji i znaków towarowych. Na pewno należy uzyskać zgodę na przedstawienie Pałacu Kultury i Nauki oraz Stadionu Narodowego.

Zarząd Pałacu Kultury i Nauki sp. z o.o. na swojej stronie informuje, że „wyłączne prawa do znaku towarowego, jakim jest wizerunek Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, jak też symbole graficzne i przestrzenne oraz zdjęcia nawiązujące do niego” przysługują mu na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, prawa własności przemysłowej,

prawa autorskiego oraz Kodeksu Cywilnego. W związku z tym wszelkie formy, sposoby jego wykorzystania wymagają pisemnej zgody zarządcy obiektu, z wyjątkiem gdy zdjęcia wykonane zostały dla celów prywatnych. Dlatego jeśli ktokolwiek chce wykorzystać zdjęcie z PKIN, nie będącym częścią panoramy miasta, musi wysłać wniosek na adres zarzad@pkin.pl lub do kancelarii ogólnej ZPKiN sp. z o.o.

Sprawdzanie czy administratorem danego budynku wprowadził dodatkowe obostrzenia i uzyskiwanie zgód, w przypadku gdy wydaje się książkę ze zdjęciami czy dokładnie odwzorowującymi budowlę rysunkami, kręci film lub reklamę, albo tworzy grę, może być bardzo żmudnym procesem. Jednak radziłabym dopełnić wszystkich formalności, by uniknąć problemów w przyszłości. Zwłaszcza gdy przedsięwzięcie odniesie sukces komercyjny. Wtedy zainteresowanych egzekucją swoich praw może być więcej – a stawki ustalone post factum nawet w przypadku ugód, mogą być o wiele wyższe niż w początkowej fazie projektu.

Polecane

Specjaliści

Partner, Radca prawny

Paweł Michalak

Współzałożyciel i Partner zarządzający Kancelarii. Wcześniej Partner innej warszawskiej kancelarii prawnej, odpowiedzialny w szczególności za […]

czytaj więcej
Partner, Radca prawny

Katarzyna Kosicka-Polak

Współzałożycielka i Partner Kancelarii. Uprzednio związana z jedną z wiodących warszawskich kancelarii, jako członek zespołu […]

czytaj więcej
Współzałożyciel i Partner, Radca prawny

Artur Zawolski

Radca prawny. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie, Wydziału Prawa i Administracji (1998) i Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych […]

czytaj więcej
Radca prawny

Alicja Kosicka

Alicja Kosicka posiada ponad trzydziestoletnie doświadczenie w świadczeniu usług prawnych na rzecz podmiotów indywidualnych oraz […]

czytaj więcej
Radca prawny

Marta Borajkiewicz-Pionkowska

Marta Borajkiewicz-Pionkowska jest ekspertem w zakresie złożonych projektów handlowych, także realizowanych z udziałem podmiotów zagranicznych. […]

czytaj więcej
Radca prawny

Izabela Wąsowska

Izabela Wąsowska jest członkiem zespołu doradzającego przy przedsięwzięciach inwestycyjnych, w szczególności w obszarze nieruchomości. Specjalizuje […]

czytaj więcej
Radca prawny

Katarzyna Ignatowicz-Dębska

Katarzyna Ignatowicz-Dębska prowadzi kompleksową obsługę prawną wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni, administratorów nieruchomości oraz właścicieli (zarówno prywatnych, […]

czytaj więcej
Radca prawny

Patrycja Guniewska

Patrycja Guniewska zajmuje się bieżącą obsługą prawną jednostek sektora finansów publicznych. Posiada doświadczenie w przygotowywaniu […]

czytaj więcej
Radca prawny

Justyna Fiedorczuk

Justyna Fiedorczuk specjalizuje się w prawie administracyjnym, ze szczególnym uwzględnieniem prawa budowlanego oraz prawa planowania […]

czytaj więcej
Adwokat

Karina Banaszczyk

Karina Banaszczyk doradza Klientom Kancelarii, w szczególności spółkom prawa handlowego, w zakresie restrukturyzacji zadłużenia oraz […]

czytaj więcej
Radca Prawny

Paulina Pacholczyk

Paulina Pacholczyk reprezentuje Klientów Kancelarii w postępowaniach sądowych dotyczących w szczególności ich bieżącej działalności operacyjnej. […]

czytaj więcej
Radca prawny

Justyna Bachórska

Justyna Bachórska pracuje w zespole prawa cywilnego i rodzinnego. W ramach praktyki doradza osobom fizycznym, […]

czytaj więcej
Prawnik

Aleksander Półtorak

Aleksander Półtorak specjalizuje się w zakresie prawa własności intelektualnej, w szczególności prawa ochrony danych osobowych […]

czytaj więcej
Aplikant radcowski

Anna Sobocińska

Anna Dobrowolska doradza Klientom Kancelarii – osobom fizycznym i przedsiębiorcom. Reprezentuje Klientów Kancelarii w sporach […]

czytaj więcej
Aplikant adwokacki

Marta Pomykaj

Marta specjalizuje się w prawie własności intelektualnej, tematyce zwalczania nieuczciwej konkurencji oraz ochronie dóbr osobistych. […]

czytaj więcej
Asystent prawny

Jakub Szmelcer

Jakub Szmelcer jest obecnie studentem V roku Prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. […]

czytaj więcej
Kierownik biura

Olga Morzy-Sobiczewska

Olga Morzy-Sobiczewska zarządza biurem Kancelarii oraz personelem administracyjnym. Wspiera obsługę księgowo – finansową oraz kadrową […]

czytaj więcej
Asystentka

Małgorzata Kolasa-Sorour

Wspiera pracę biura Kancelarii oraz prawników. Małgorzata Kolasa-Sorour posiada bogate doświadczenie w pracy administracyjno – […]

czytaj więcej
Asystentka biura

Karolina Harbaszewska

Karolina Harbaszewska wspiera pracę biura Kancelarii oraz prawników. Zdobywała doświadczenie w pracy administracyjno – biurowej […]

czytaj więcej
Klient biznesowy Klient indywidualny
Panel klienta